بیانیه در مورد حادثه ی نانگاپاربات
1- جامعه ی کوه نوردی ایران ، خود را در این فقدان جبران ناپذیر شریک غم خانواده ی نعمتی می داند و آرزو دارد که آنان بتوانند با شکیبایی ، این اندوه گران را از سر بگذرانند . در عین حال ، درخواست داریم که این خانواده ی گرامی ، به پاس علاقه ی قلبی زنده یاد سامان به کوه نوردی و به احترام او که راه خود را عاقلانه انتخاب کرده بود ، واقعیت های این ورزش را در نظر داشته باشند و از گرفتار شدن در جنجال آفرینی هایی که نتیجه ای جز آسیب دیدن وجهه ی کوه نوردی و یاد و خاطره ی سامان ندارد ، بپرهیزند . بدیهی است که ما منکر حق این خانواده در بررسی همه ی ابعاد ماجرا و حتی حق آنان در تقدیم دادخواست قانونی به دادگاه نیستیم ، اما بر این عقیده ایم که مراجعه ی آنان به محافل کوه نوردی صاحب نظر و گرفتن مشاوره از آنان ، می تواند چشم انداز بهتری را فرا راه آنان قرار دهد .
2- درمیان انتقادهایی که به تیم نانگاپاربات یا سرپرستی آن شده است ، چند اظهار نظر نادرست نیز گفته شده که می تواند موجب وارد شدن ضربه هایی به کوه نوردی و سازمان های دست اندر کار آن شود . در این زمینه ، سه دسته اشکال به چشم می خورد :
1-2 طرح مسایل انحرافی
گفته شده است که صلاحیت تیم های عازم خارج از کشور باید به تایید مقام هایی ( مثلا فدراسیون کوه نوردی ) برسد . در جایی که امروزه ، هم مسوولان دولتی ایران و هم مقام های ورزشی جهان ، خواهان کم شدن دخالت دولت ها در ورزش و سپردن هرچه بیشتر سرنوشت ورزش به دست بخش خصوصی هستند ، برقراری دوباره ی محدودیت ها و اعمال روش های" گزینشی" در اعزام تیم های کوه نوردی ، نه ممکن است و نه مفید . گذشته از آن که در شرایط کنونی ، جلوگیری از عزیمت افراد و گروه های علاقمند به سوی مناطق کوهستانی خارج از کشور ، اساسا امکان پذیر نیست ، جای سوال است که از گذاردن بار اضافه بر دوش فدراسیون کوه نوردی چه سودی عاید می شود ؛ اگر فدراسیون اعمال محدودیت کند ، آماج انتقادها قرار می گیرد و اگر حادثه ای پیش آید ( که در هر حال، امکان آن هست ) گرفتاری های قانونی بسیاری برای این دستگاه پیش خواهد آمد . پای بندی به جزییات اجرایی آیین نامه ها و دستور عمل هایی که توسط فدراسیون کوه نوردی تدوین شده یا خواهد شد ، شاید برای صعودهای « رسمی » که با کمک های دولتی اجرا می شوند الزامی باشد ، اما تسری آن ها به فعالیت های غیردولتی ، کاری ناممکن ، بازدارنده و نادرست است .
گفته شده که در این برنامه ، عملیات جستجو پس از دو روز به دستور سرپرست برنامه متوقف شده است . در حالی که اسناد موجود به روشنی حکایت از آن دارد که تلاش برای فرستادن نیروهای کمکی و بالگرد به ارتفاع بالا ، تا یک هفته پس از گم شدن سامان ادامه داشته اما هوای خراب مانع از موفقیت عملیات شده است .
چند نفر، باشگاهی را که سرپرست برنامه در آن عضویت داشته دخیل در « مسوولیت » او یا دیگر اعضای تیم خوانده اند . درصورتی که برنامه ای مانند نانگاپاربات در روند ی طولانی مدت شکل می گیرد و تک تک افراد شرکت کننده در برنامه ، ضمن تمرین ها و جلسه های پرشمار ، آگاهانه سرپرستی یک فرد بخصوص را می پذیرند و با مسوولیت خود در برنامه شرکت می کنند . در این میان ، باشگاه ( مانند شخص حامی مالی ) فقط تسهیل گر سازمان یافتن برنامه است . چنین اظهارنظرهایی می تواند به تضعیف باشگاه ها و فرار دادن علاقمندان، از کار سازمان یافته بیانجامد و کوه نوردی های غیرباشگاهی و غیرمسوولانه تر را رواج دهد .
2-2 اشکال فنی در انتقادها
در بیشتر انتقادهایی که به برنامه شده ، توجه نکرده اند که در کوه نوردی هم مانند بسیاری کارهای اجتماعی دیگر " مسوولیت " وجهی دوسویه دارد . به این معنا که علاوه بر مسوولیت سرپرست در هدایت گروه ، اعضای گروه هم موظف به تبعیت از دستور سرپرست هستند . اگرکسی ، بر اثر اجرای دستور سرپرست دچار حادثه ای شود ، ممکن است سرپرست را مسوول دانست . اما تمکین نکردن به دستور سرپرست ، از مواردی است که رافع مسوولیت او در چنین موارد است .
در عین حال لازم است تعریف های به نسبت جدیدی که حدود مسوولیت سرپرستی را در برنامه های سازمان یافته از سوی باشگاه های ورزشی و موسسه های تجاری تعیین می کند ، وارد فرهنگ کوه نوردی ایران شود . برای مثال ، مطابق تعریف های جدید ، حسب توافق ممکن است فرد حق داشته باشد از یک مرحله به بعد ، از تیم جدا شود و مسوولیت خود را راسا برعهده بگیرد . اختیار فرد در جدا شدن از تیم ، در شرایطی ممکن است که به « حق فرد در خطر پذیری » تعبیر شود و امضای « برگه های برائت » سرپرست و سازمان دهندگان صعود از مسوولیت حوادث ، نوعی توافق بر سر احترام به این حق است .
گفته اند که دیگر اعضای تیم ، می توانستند پس از رسیدن به بارگاه 4 ، منتظر بازگشت سامان بمانند . در صورتی که چنین تیم خسته ای توان کار بیشتر در آن ارتفاع را نداشته و تمام توصیه ها و رویه های کوه نوردی حکایت از این دارد که افراد فرسوده از ارتفاع ، باید هرچه سریع تر به پایین بروند . به علاوه ، پیش بینی هواشناسی حکایت از این داشت که هوا به شدت خراب خواهد شد که با این وصف ، بالا ماندن هر کس دیگر به معنی تشدید خطر برای تیم می بود .
چند نفر نیز اشکال گرفته اند که چرا تیم با خود پزشک نداشته است . حضور پزشک قطعا می تواند در مواردی موثر و مفید باشد ، اما هیچ قانون یا عرفی ، همراه داشتن پزشک را در گروه های کوه نورد الزامی نمی داند. گذشته از این جای پرسش است که حضور یک پزشک ، مثلا در چادرگاه های پایین تر ( و حتی پا به پای تیم ) چه کمکی می توانست به مورد خاص سامان کند ؟
در مورد تجهیزات و تدارکات دیگر هم که به نظر عده ای ، تیم در آن ها نقص داشته است ، لازم به یادآوری است که در اجرای برنامه های "سبکبار" / و یا غیرتجاری – که با معیارهای امروزین ، باارزش تر به شمار می آیند – بسیاری از اقلام که "مطلقا ضروری" نیستند ، حذف می شوند . شرکت کنندگان در چنین برنامه ها ، علی الاصول به این نکته آگاهی دارند و از آن جا که برنامه ی نانگاپاربات برنامه ای از این دست بوده ، نمی توان نداشتن تیم پشتیبانی یا کپسول اکسیژن و مانند این ها را قصور در برنامه ریزی دانست .
3-2 بی توجهی به ارزش های برنامه ی نانگاپاربات
در بررسی برنامه ی صعود نانگاپاربات ، مانند هر رویداد اجتماعی دیگر ، حتی اگر اشکال و ایرادهایی بیابیم ، شرط انصاف و خرد مداری نیست که چشم بر ارزش های مثبت کار ببندیم . منتقدان این برنامه ، که عمدتا خود کوه نورد هستند ، باید توجه داشته باشند که برنامه ی نانگاپاربات ویژگی هایی داشته که آن را در جایگاه برجسته ای در تاریخ کوه نوردی ایران می نشاند . همچنین فدراسیون کوه نوردی – اعم از این که در مدیریت این صعود اشکال هایی ببیند یا نه - باید مشابه امتیازهایی را که برای دیگر صعودکنندگان به هشت هزارمتری ها در نظر گرفته ، برای این تیم هم اعمال کند تا هیچ شائبه ی اعمال تبعیض در اذهان پدید نیاید .
در زیر ، به چند مورد از ارزش های خاص این برنامه اشاره می کنیم :
* قله ی نانگاپاربات یکی از دشوارترین هشت هزارمتری ها است ، و این نخستین صعود ایرانی این قله بود .
* این نخستین باری بود که ایرانی ها قله ای هشت هزارمتری را با سرپرستی یک کوه نورد زن صعود می -کردند .
* نخستین بار بود که یک شرکت خصوصی ، عمده ی هزینه ی صعود ایرانی یک هشت هزارمتری را برعهده می گرفت . این امر ، حکایت از تلاش در خور تقدیر سرپرست برنامه در معرفی طرح به یک موسسه ی تجاری ، و ورود شجاعانه ی این موسسه به دنیای کوه نوردی دارد و می تواند نقطه عطفی در تقویت کوه نوردی غیردولتی کشور به شمار آید .
* برنامه ی نانگاپاربات ، با هزینه ای به مراتب کم تر از هزینه ی بسیاری از دیگر برنامه های ایرانی صعود به هشت هزارمتری ها اجرا شد . این نکته می تواند راه گشای صعودهای دیگر و پر شمارتر برای ما باشد .
* انتخاب شعار زیست محیطی « نجات کارون از آلودگی » برای برنامه از سوی حامی و اعضای تیم ، نخستین بار بود که در یک برنامه ی بزرگ خارج از کشور رخ می داد . این رویداد می تواند سرآغاز ورود جدی تر کوه نوردان ایران به چالش های بزرگ زیست محیطی باشد .
* در این صعود ، از کپسول اکسیژن و باربران ارتفاع استفاده نشد .
* در این صعود پنج نفر از هفت عضو تیم ، به قله رسیدند .
در پایان ، یادآور می شود که انجمن کوه نوردان ایران برنامه ی نانگاپاربات را خالی از اشکال نمی داند ، و در نظر دارد پس از آن که گزارش صعود نانگاپاربات در نشستی عمومی ارایه شد ، در یک جلسه ی پرسش و پاسخ با حضور اعضای تیم نانگاپاربات و همه ی علاقمندان به بررسی کاستی های آن بپردازد . انجمن ، از منتقدان درخواست دارد به جای تلاش برای محکوم کردن اشخاص به هر قیمت ممکن ، و به جای تلاش برای ساختن یک « متولی » برای کوه نوردی ، منافع دراز مدت این ورزش را در نظر داشته باشند و پیشنهادهای خود را برای ارتقای کیفی کوه نوردی ، و آموزش راه های اجتناب از حادثه و کم کردن خطر مطرح کنند .
بیشتر بخوانید:
درباره برنامه نانگاپارپات
1-در روزهاي پنج شنبه و جمعه به تاريخ2و3 آبان ماه 87 مراسمي به منظور گرامي داشت زنده ياد سامان نعمتي در محل مجموعه ي ورزشي تختي شهرستان قروه، از سوي كوه نوردان شهر قروه برگزار مي گردد.
2- اعضاي تيم نانگاپاربات ، گزارش برنامه ي خود را در روز 7 آبان ماه 87 ارايه خواهند داد.
اطلاعات بيشتر در www.iranianchallengers.com
3- در هفتاد و دومين نشست همگاني انجمن كوه نوردان ايران كه در روز سه شنبه 14آبان ماه برگزار خواهد شد ، بخشي از برنامه به پرسش و پاسخ در مورد برنامه ي نانگاپاربات اختصاص خواهد داشت كه با حضور اعضاي تيم اجرا خواهد شد .
زمان: سه شنبه 14 آبان ماه 1387 از ساعت:17 تا 20
مکان: خیابان استاد نجات اللهی(ویلا)،نبش چهارراه ورشو، ساختمان تشکل های غیر دولتی، سالن آمفی تئاتر2